Edinburgh Üniversitesi’nin geliştirdiği yeni bir teknoloji sayesinde keşfedilen devasa dağlar ve derin kanyonlar, küresel ısınmanın etkisiyle deniz seviyelerinde yaşanması beklenen yükselişlere ilişkin öngörüleri temelden değiştirebilir.
İklim krizinin en kritik odak noktalarından biri olan Antarktika, bilim insanları tarafından uzun yıllardır “Mars’tan bile daha gizemli” bir bölge olarak görülüyordu. Ancak Edinburgh Üniversitesi öncülüğünde yürütülen uluslararası bir araştırma ekibi, kıtanın kalın buz tabakasının altında saklı bulunan gizli yapıyı ortaya çıkarmayı başardı. Yeni yayımlanan ayrıntılı harita, yalnızca daha önce keşfedilmemiş dağ sıralarını ve vadileri gözler önüne sermekle kalmıyor, aynı zamanda kıyı şehirlerini tehdit eden sinsi risklere ilişkin kritik bilgiler de sağlıyor. Dünya üzerindeki tatlı suyun yaklaşık yüzde 70’ini barındıran bu devasa buz kütlesinin altındaki topoğrafik yapı, deniz seviyelerindeki artışın ne kadar hızlı gerçekleşeceğini belirleyen en önemli unsurlardan biri olarak dikkat çekiyor.
Antarktika’nın Buz Altı Dünyası, Mars Yüzeyinden Daha Az Tanınıyordu
Antarktika, Avustralya’nın iki katı büyüklüğünde devasa bir kara kütlesi olmasına rağmen, üzerinde bulunan ortalama iki kilometreyi bulan ve bazı bölgelerde beş kilometreyi aşan buz örtüsü nedeniyle bugüne kadar tam anlamıyla keşfedilememişti. Bilim insanları, milyonlarca kilometre uzaklıktaki gezegenlerin yüzey detaylarını incelemekte oldukça ileri düzeyde iken, kendi gezegenimizin en güneyindeki bu buz tabakası altındaki dünya hakkında sınırlı bilgiye sahipti. Yeni yapılan haritalama çalışmaları, bu bilgi eksikliğini gidererek on binlerce yeni tepeyi, vadileri ve daha önce hiç bilinmeyen devasa kanyonları bilim literatürüne kazandırdı. Bu keşif, kıtanın jeolojik sınırlarının yeniden değerlendirilmesine olanak sağlarken, iklim modelleri için de taze ve değerli veri akışı sundu.
IFPA Yöntemiyle Buzun Altındaki Dünyayı Görmek
Araştırmacıların elde ettiği bu başarının arkasında, “Buz Akışı Pertürbasyon Analizi” (IFPA) adı verilen çığır açan bir teknik bulunuyor. Bu yöntem, buz tabakasının altındaki engebeli arazinin, yüzeydeki akış desenlerinde oluşturduğu izleri fizik kuralları çerçevesinde inceleyerek, uydulardan elde edilen verileri adeta bir “röntgen” gibi kullanarak buzun tabanındaki topoğrafyayı ortaya çıkarıyor. Jeobilimci Profesör Andrew Curtis, IFPA teknolojisinin buz tabakalarının ötesini keşfetmek için tamamen yeni bir perspektif sunduğunu belirtiyor. Yıllar süren testler ve geliştirmelerin ardından kıtanın tamamına uygulanan bu yöntem, sondajın mümkün olmadığı derinliklerdeki yeryüzü şekillerini sayısal verilere dönüştürmeyi başardı.
Buzul Erişimine Karşı Doğal Engeller: Dağlar ve Derin Kanyonlar
Ortaya çıkan bu yeni harita, sadece coğrafi bir merakın ürünü değil, aynı zamanda iklim değişikliğiyle mücadelede stratejik bir araç niteliği taşıyor. Araştırmalar, buz tabakasının altındaki engebeli arazinin, dağ sırtlarının ve dik yamaçların, eriyen buzulların denize doğru ilerlemesini yavaşlatan bir “fren” görevi üstlendiğini gösteriyor. Yeni haritadaki bilgiler, hangi bölgelerdeki buzulların daha hızlı çekileceğini ve hangilerinin yer şekilleri sayesinde daha dayanıklı kalacağını tahmin etmeyi mümkün kılacak. Bu durum, İstanbul’dan New York’a kadar pek çok kıyı kentini tehdit eden deniz seviyesi artış tahminlerinin çok daha hassas bir biçimde yapılmasına olanak sağlayacak.
Kaynak ve Görsel: https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/antarktika-nin-buz-altindaki-sirri-cozuldu-kiyi-kentleri-icin-hayati-uyari-2492033
Düzenleme Tarihi: 03.04.2026 13:12
