Uzmanlara göre uykusuzluk başlangıçta stres kaynaklı olsa da zamanla kalıcı hale gelebiliyor. Belirtilerin iki haftayı aşması durumunda profesyonel yardım almak önem taşıyor.
Herkes zaman zaman kötü bir uyku gecesi geçirebilir. Ancak gece boyunca sık sık uyanmak ya da uzun süre uykuya dalamamak, belirli bir noktadan sonra daha ciddi bir duruma işaret edebilir. Peki bu durum ne zaman İnsomnia olarak değerlendirilir?
The Independent’ta yer alan habere göre, Jason Ellis (Northumbria University Psikoloji Profesörü ve Northumbria Centre for Sleep Research Direktörü), uykusuzluğun temel belirtilerini ve olası nedenlerini detaylı şekilde ele alıyor.
Ellis’e göre uykusuzluk; uykuya dalmakta zorlanma, gece boyunca uykuyu sürdürememe ya da sabah gereğinden erken uyanma gibi sorunların, yeterli uyuma imkânı olmasına rağmen devam etmesiyle tanımlanıyor.
Tıbbi açıdan bakıldığında ise daha kesin kriterler bulunuyor. Bu belirtilerin kronik uykusuzluk olarak kabul edilebilmesi için en az üç ay boyunca, haftada en az üç gece tekrarlaması gerekiyor.
Uykusuzluğun Başlıca Nedenleri
Ellis’e göre uykusuzluk genellikle ilk iki hafta içinde bir stres yanıtı olarak ortaya çıkıyor. Bu stres; fiziksel veya psikolojik hastalıklar, iş kaybı veya partner kaybı gibi yaşam olaylarından kaynaklanabiliyor.
Ancak uyku düzenini düzeltmek amacıyla yapılan bazı davranışlar sorunu derinleştirebiliyor. Erken yatmak, gündüz uyuklamak, geç kalkmak, kahveyle uyanık kalmak veya uykuya dalmak için alkol kullanmak gibi alışkanlıklar uyku sürecini bozabiliyor. Böylece geçici bir stres tepkisi, kalıcı bir uyku problemine dönüşebiliyor.
Hangi Belirtilere Dikkat Edilmeli?
Uykusuzluk yaşayan kişiler genellikle yatağa girdiklerinde uyuyamıyor, zihni hızlı çalışıyor ve düşünce ile kaygı döngüsüne giriyor. NHS verilerine göre diğer yaygın belirtiler şunlar:
- Uyanınca hâlâ yorgun hissetmek
- Sabah erken uyanıp tekrar uyuyamamak
- Gece boyunca sık sık uyanmak
- Gün içinde yorgunluk ve sinirlilik
Zamanla yatak odasına karşı isteksizlik gelişebilir; bu, bireyin yatak odasını olumsuz bir alanla ilişkilendirmesi sonucu ortaya çıkan “aşırı uyarılma” olarak tanımlanıyor.
Günlük Hayata Etkileri
Kötü bir gece uykusu, ertesi gün ruh hâli ve performansı olumsuz etkiliyor. Uzun vadede uykusuzluk, özellikle depresyon gibi kalıcı ruh hâli sorunlarıyla bağlantılı olabiliyor. Ayrıca mevcut hastalıkların seyrini kötüleştirebiliyor.
Kimler Daha Yüksek Risk Altında?
Ellis’e göre uykusuzluk riski yüksek olan gruplar şunlar:
- Kaygıya yatkın ve mükemmeliyetçi kişilikler
- Daha önce uykusuzluk yaşamış bireyler
- İleri yaş grubu; uyku sistemi yaşla birlikte daha kırılgan hâle geliyor
- Menopoz dönemi; hormonal değişimler uyku düzenini etkileyebiliyor
Ne Zaman Yardım Alınmalı?
Belirtiler yaklaşık iki haftadan uzun sürerse bir doktora başvurmak öneriliyor. Erken dönemde destek almak, uykusuzluk sorununu çözmede daha etkili oluyor.
Uykusuzluk Tedavi Edilebilir Mi?
İlk basamak tedavi olarak “CBT-I” (uykusuzluk için bilişsel davranışçı terapi) öne çıkıyor. Altı ila sekiz hafta süren bu terapi, kişinin uykuya dair düşünce ve davranışlarını düzenlemeye odaklanıyor.
- Bilişsel boyut: Uykuya dair kaygıları ve işlevsiz düşünceleri fark etmek ve yönetmek; “yapıcı endişe zamanı” gibi tekniklerle zihinsel yoğunluğu kontrol altına almak.
- Davranışsal boyut: Uyku düzenini yeniden yapılandırmak, uyku ihtiyacını artırmak ve uyku öncesi kaygıları azaltmak.
Kaynak Ve Görsel:https://gazeteoksijen.com/saglik/zamanla-kalici-hale-geliyor-uykusuzluga-ne-sebep-olur-ne-zaman-yardim-alinmali-269016
Düzenleme Tarihi:17.03.2026 18:39
