Bilim insanları, Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızının son 3,6 milyon yılın en yüksek seviyesinde yavaşladığını tespit etti. Küresel ısınmanın etkisiyle kutuplardaki buzulların erimesi ve deniz seviyelerindeki yükselme, gezegenin kütle dağılımını değiştirerek günlerin uzamasına yol açıyor.
Gezegenin Dönüş Hızı Artık Sabit Değil. Viyana Üniversitesi ve ETH Zürih’ten araştırmacıların yürüttüğü kapsamlı çalışma, Dünya’nın dönme hızındaki yavaşlamanın “benzeri görülmemiş” bir düzeye ulaştığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, günlerin uzamasının yalnızca doğal süreçlerle açıklanamayacağını, insan kaynaklı iklim değişikliğinin gezegenin hareketleri üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirtiyor.
Buzulların Erimesi, “Buz Patencisi” Etkisini Ortaya Çıkıyor
Çalışmanın bulguları, kutuplardaki buz kütlelerinin eriyip ekvatora doğru kaymasının Dünya’nın dönüşünü yavaşlattığını gösteriyor. Profesör Benedikt Soja, bu durumu kollarını iki yana açan bir buz patencisinin dönüş hızını yavaşlatmasına benzetiyor. 2000–2020 yılları arasında deniz seviyelerindeki ani yükseliş, gezegenin kütle dağılımını değiştirerek sirkadiyen ritmi etkiliyor. Mevcut yavaşlama oranı, son 3,6 milyon yılın en yüksek düzeyine ulaşmış durumda.
Milisaniyelik Değişim Dijital Dünya İçin Risk Oluşturuyor
Günlerin yüzyılda yalnızca 1,33 milisaniye uzaması gözle görülür olmasa da, bu küçük fark yüksek hassasiyet gerektiren teknolojik altyapılar için ciddi tehlike barındırıyor. Bilim insanları, bu minik değişikliğin özellikle uzay navigasyonu, küresel konumlandırma sistemleri (GPS) ve uydu iletişim ağları gibi atomik saatlerle senkronize çalışan sistemleri olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarıyor.
3,6 Milyon Yıllık Tarihin En Hızlı Dönüşüm Hızı
Araştırmacılar, Dünya’nın sismik ve jeolojik geçmişini inceleyerek mevcut yavaşlama hızını tarihsel verilerle karşılaştırdı. Yaklaşık 2 milyon yıl önce benzer bir yavaşlama gözlense de, 21. yüzyıldaki değişimin hızı ve insan etkisiyle olan doğrudan bağlantısı, iklim tarihinin bir ilkini temsil ediyor. Dünya’nın dönme hızındaki bu sapma, iklim krizinin yalnızca atmosferi değil, gezegenin fiziksel yapısını da etkilediğini ortaya koyuyor.
Kaynak ve Görsel: https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/gezegenin-ritmi-bozuluyor-dunya-nin-donusu-insan-eliyle-yavasliyor-2486837
Düzenleme: 14.03.2026 22:32
