Yeni bir bilimsel araştırma, insanların paylaşma ya da kendi çıkarını ön planda tutma eğiliminin sadece kişilikle değil, beynin farklı bölgeleri arasındaki uyumla ilişkili olabileceğini gösterdi.
Paylaşma isteği ve fedakârlık, insan davranışlarının en karmaşık yönlerinden biri olarak görülüyor. Bazı insanlar sahip olduklarını başkalarıyla kolaylıkla paylaşırken, bazıları ise kendi çıkarlarını öncelemeyi tercih ediyor. Bu farklılıkların nedenleri uzun süredir bilim dünyasının merak ettiği konular arasında yer alıyor. Yapılan yeni bir çalışma ise bu konuda dikkat çekici bulgular ortaya koydu.
Araştırmanın sonuçları bilimsel dergi PLOS Biology’de yayımlandı. Çinli ve İsviçreli araştırmacıların birlikte gerçekleştirdiği çalışmada, insanların bencil ya da cömert davranma eğiliminin beynin belirli bölgeleri arasındaki sinirsel uyumla bağlantılı olabileceği sonucuna ulaşıldı.
BEYNİN İKİ FARKLI BÖLGESİ DAVRANIŞI ŞEKİLLENDİREBİLİR
Araştırmada özellikle beynin frontal (ön) lobu ile parietal (yan) lobu arasındaki iletişimin sosyal kararlar üzerindeki etkisi incelendi. Çalışma kapsamında 44 gönüllü katılımcı üzerinde deneyler gerçekleştirildi. Bilim insanları bu iki beyin bölgesi arasındaki sinirsel faaliyetlerin senkronize edilmesinin, insanların kararlarını nasıl etkilediğini gözlemledi.
Deneylerde invaziv olmayan bir yöntem olan Transkraniyal Alternatif Akım Uyarımı (tACS) tekniği kullanıldı. Bu yöntemde kafatası üzerinden verilen düşük seviyeli elektrik akımlarıyla nöronların belirli ritimlerde eş zamanlı çalışması sağlanabiliyor.
DENEYDE “DİKTATÖR OYUNU” MODELİ UYGULANDI
Deney sürecinde katılımcılara davranış ekonomisi ve psikoloji araştırmalarında sıkça kullanılan “Diktatör Oyunu” oynatıldı. Toplam 540 farklı senaryoda katılımcılara belirli miktarda para verildi ve bu paranın karşı tarafla ne kadar paylaşılacağına karar vermeleri istendi.
Normal şartlarda bireylerin çoğu kendi kazançlarını artırmaya yönelik kararlar alırken, beyin uyarımı uygulandığında davranışların belirgin şekilde değiştiği gözlemlendi.
SENKRONİZASYON ARTTIKÇA PAYLAŞMA EĞİLİMİ DE YÜKSELİYOR
Araştırmacılar özellikle frontal ve parietal bölgeler arasında gama ritminde bir senkronizasyon oluşturulduğunda katılımcıların daha cömert tercihler yaptığını belirledi. Deneye katılan kişilerin, kendi kazançları azalmasına rağmen karşı tarafın elde edeceği payı daha fazla dikkate aldığı görüldü.
BİLİM İNSANLARI SOSYAL KARARLARDA BELİRLEYİCİ ROLÜ OLABİLİR
Çalışmanın baş araştırmacılarından Jie Hu, elde edilen bulguların en dikkat çekici yönünün neden-sonuç ilişkisini ortaya koyabilmesi olduğunu ifade etti. Hu’ya göre beyindeki belirli sinir ağlarının iletişimini değiştirmek, insanların paylaşım kararlarını doğrudan etkileyebiliyor.
Araştırmada yer alan bilim insanlarından Christian Ruff ise bu sonuçların beynin sosyal karar alma süreçlerini anlamada önemli bir ilerleme sağlayabileceğini söyledi. Ruff’a göre elde edilen bulgular, insanların iş birliği yapma eğilimini açıklayabilecek yeni bilimsel kapılar aralayabilir.
Kaynak ve Görsel: https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/bencillik-durtusu-sandiginiz-gibi-olmayabilir-bilim-insanlarindan-carpici-kesif-2485279
Düzenleme: 09.03.2026 17:14
