Arjantin’den hareket eden Hollanda bayraklı MV Hondius kruvaziyer gemisinde ortaya çıkan hantavirüs vakaları, uluslararası sağlık otoritelerini alarma geçirdi. Salgın kapsamında üç kişinin hayatını kaybettiği, vaka sayısının ise sekize yükseldiği bildirildi. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yeni vakaların görülebileceğine dair uyarıda bulunduğu aktarıldı.
Arjantin’den yola çıkan Hollanda bayraklı cruise gemisi MV Hondius’ta ortaya çıkan hantavirüs salgını dünyayı alarma geçirdi. Farklı ülkelerden 200’e yakın kişiyi taşıyan ve yol boyunca da çeşitli noktalarda duran gemideki salgının nasıl ortaya çıktığı ve dünya genelinde yayılım gösterip göstermeyeceği konusunda endişeler artıyor.
Konuya ilişkin açıklama yapan Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, şu ana kadar hayatını kaybeden 3 kişi de dahil olmak üzere 8 kişide hantavirüs tespit edildiğini açıkladı. DSÖ yetkilileri kuluçka sürelerinin altı haftaya kadar çıkabildiğini, bu nedenle daha fazla vakanın bildirilebileceğini ifade etti, ancak pandemi beklenmediğini de vurguladı.
İşte hantavirüs salgınına dair bilinmesi gereken her şey:
1) Hantavirüs nedir?
Hantavirüsü 1950’lerden bu yana bilinen bir virüs. Uzmanlar, hantavirüslerin kemirgenler tarafından taşınan ve insanlarda ağır hastalıklara yol açabilen bir virüs grubu olduğuna dikkat çekiyor. Virüs, çoğunlukla enfekte kemirgenlerle ya da bu hayvanların idrarı, dışkısı ve tükürüğüyle temas yoluyla insanlara bulaşıyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre dünya genelinde yaklaşık 40 farklı hantavirüs türü bulunuyor ve bunlar farklı hastalıklara yol açıyor. Hantavirüs enfeksiyonları hafif belirtilerden ölümcül tablolara kadar farklı klinik sonuçlara neden olabiliyor.
Amerika kıtasında görülen hantavirüs türleri, ciddi solunum yetmezliğine yol açabilen hantavirüs kardiyopulmoner sendromuna (HCPS) neden olurken, bu hastalıklarda ölüm oranının yüzde 50’ye kadar çıkabildiği belirtiliyor.
Güney Amerika’da görülen Andes virüsü ise, insanlar arasında sınırlı da olsa bulaş gösterebildiği belgelenmiş tek hantavirüs türü olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre bu bulaş, genellikle yakın ve uzun süreli temas halinde gerçekleşiyor.
Avrupa ve Asya’da görülen hantavirüs türleri ise farklı bir klinik tabloya yol açıyor. Bu bölgelerde virüs, böbrekleri etkileyen ve kanamalı ateşle seyreden hemorajik ateş ile renal sendroma (HFRS) neden olabiliyor.
Uzmanlar, MV Hondius adlı kruvaziyer gemisinde görülen türün Andes varyantı olduğunu belirtiyor.
2) Hantavirüs belirtileri neler?
Hantavirüs enfeksiyonunun ilk evresi genellikle grip benzeri belirtilerle başlar ve bu belirtiler çoğu zaman diğer viral hastalıklarla karıştırılabilir. Bu dönem genellikle enfeksiyondan sonraki 1 ila 2 hafta içinde başlar. En sık görülen Hantavirüs belirtileri şunlardır:
- Yüksek ateş (38–40 °C)
- Şiddetli baş ağrısı
- Kas ve eklem ağrıları (özellikle sırt, kalça ve uyluklarda)
- Halsizlik, yorgunluk
- İştahsızlık
- Mide bulantısı ve kusma
- Karın ağrısı
- İshal (bazı vakalarda)
Bu belirtiler birkaç gün sürebilir ve bu süreçte hastalık, sıradan bir grip ya da mide-bağırsak enfeksiyonu gibi algılanabilir. Ancak bazı hastalarda tablo hızla ilerleyebilir.
İleri dönem bulgular
Erken dönem belirtilerin ardından hastalığın ikinci evresi başlar. Bu dönemde belirtiler daha ağır hale gelir ve hayati risk oluşturabilecek organ tutulumları gelişebilir. İki ana klinik form gözlemlenir. Bu klinik formlar şu belirtilerle kendisini gösterir:
HantavirüsPulmoner Sendromu (HPS) – Akciğer Tutulumu Ağırlıklı
Genellikle Amerika kıtasında görülen bu formda belirtileri şu şekilde sıralanıyor:
- Şiddetli nefes darlığı
- Kuru öksürük
- Göğüste sıkışma veya dolgunluk hissi
- Akciğerlerde sıvı birikimi (pulmoner ödem)
- Solunum yetmezliği
- Düşük tansiyon ve şok
Bu formda hastalar genellikle birkaç saat içinde yoğun bakım gerektiren solunum sıkıntısı yaşayabilir.
Hemorajik Ateş ve Renal Sendrom (HFRS) – Böbrek Tutulumu Ağırlıklı
Daha çok Avrupa ve Asya’da gözlenen hantavirüs renal sendrom formunun belirtileri şöyle:
- Belirgin böbrek ağrısı
- İdrar miktarında azalma veya tamamen durması (oligüri/anjüri)
- Yüz ve ekstremitelerde ödem (şişlik)
- Kanama eğilimi (diş eti, burun, idrar veya ciltte)
- Tansiyon düşüklüğü ve şok
- Böbrek yetmezliği
3) Hantavirüs nasıl bulaşır?
Hantavirüs enfeksiyonu, temel olarak enfekte kemirgenlerin (özellikle fare ve sıçanların) idrarı, dışkısı ve salyası ile kontamine olmuş alanlardan bulaşır. En yaygın bulaşma şekli, bu salgıların kurumasıyla ortaya çıkan virüs içeren aerosol parçacıklarının solunmasıdır. Bu nedenle kemirgen istilasına uğramış kapalı alanlarda temizlik sırasında risk artar. Bulaşmış yüzeylere dokunduktan sonra ellerin ağız, burun ya da gözle temas etmesi sonucunda virüs vücuda girebilir. Hantavirüs bulaş yolları aşağıdaki gibidir:
- Virüs taşıyan kemirgenlerin idrar, dışkı ya da tükürüklerinin bulunduğu ortamlarda havaya karışan parçacıkların solunması
- Bu hayvanlarla doğrudan temas (nadir görülür)
Isırık yoluyla (nadir görülür) - Hantavirüs, zoonotik hastalıklar sınıfında yer alır; yani hayvanlardan insanlara geçerek onları hasta eder.
4) Hantavirüs insandan insana bulaşır mı?
MV Hondius adlı kruvaziyer gemisinde üç kişinin ölümüne ve en az beş kişinin hastalanmasına yol açan hantavirüs türünün Andes varyantı olduğunu belirtiyor. Andes virüsü, insanlar arasında bulaş gösterebildiği bilinen tek hantavirüs türü olarak öne çıkıyor. Ancak CNBC-e’ye konuşan Güney Afrika Ulusal Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü’nden enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Lucille Blumberg, Andes hantavirüsünün gündelik, sıradan temasla kolayca bulaşmadığına dikkat çekiyor.
Şili’de hantavirüs üzerine çalışan enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Pablo Vial ise insandan insana bulaşın Andes virüsü vakalarının yalnızca yüzde 2 ila 5’ini oluşturduğunu belirtti. Dünya Sağlık Örgütü’nden epidemiyolog Dr. Maria Van Kerkhove da daha önceki salgınlarda insandan insana bulaşın çoğunlukla sağlık çalışanları ya da enfekte kişilerle yakın fiziksel temas kuran kişiler arasında görüldüğünü ifade etti.
Uzmanlara göre hantavirüs enfeksiyonları nadir görülse de ölüm oranı yüzde 50’ye kadar çıkabiliyor. Bunun temel nedeni, virüsün yaşam için kritik öneme sahip organları, özellikle de akciğerler ve böbrekleri hedef alması.
Şili’de hantavirüs üzerine çalışan enfeksiyon hastalıkları uzmanı Dr. Pablo Vial, klinik gözlemlerine göre Andes varyantının sıklıkla 30’lu yaşlardaki genç ve daha önce sağlıklı erkeklerde ağır seyrettiğini belirtti.
Bununla birlikte her enfekte kişide ağır hastalık gelişmiyor. Uzmanlara göre vakaların yaklaşık yüzde 40’ında enfeksiyon hafif belirtilerle atlatılırken, yüzde 60’ında hantavirüs kardiyopulmoner sendromu olarak bilinen ağır tablo gelişiyor. Bu durum solunum yetmezliği ve dolaşım şokuna yol açabiliyor.
Vial’a göre genel olarak Andes virüsü enfekte hastalarda ölüm oranı yüzde 30 ila 40 arasında değişiyor.
5) Hantavirüs için test var mı?
Uzmanlara göre hantavirüs enfeksiyonunu doğrulamak için birden fazla test yöntemi kullanılıyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre şimdiye kadar kruvaziyer gemisiyle bağlantılı bazı vakalar PCR testleriyle doğrulandı. PCR testi, virüsün genetik materyaline ait parçaları tespit ederek tanı koymayı sağlıyor. Covid-19 pandemisinde yaygın olarak kullanılan bu yöntem, diğer viral hastalıkların teşhisinde de kullanılıyor. Yüksek öncelikli durumlarda sonuçların birkaç saat içinde alınabildiği belirtiliyor.
Bir diğer yöntem ise kandaki bağışıklık yanıtını ölçen antikor testleri. Bu testlerde enfeksiyonun erken döneminde yükselen IgM ve daha geç dönemde artan IgG antikor seviyeleri inceleniyor.
Öte yandan uzmanlar, virüsün uzun kuluçka süresi nedeniyle testlerin her zaman erken dönemde enfeksiyonu saptayamayabileceği uyarısında bulunuyor.
6) Hantavirüs tedavisi nedir?
Günümüzde Hantavirüs enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılan spesifik bir antiviral ilaç yok. Esas tedavi, semptomların kontrolüne yönelik destek tedavisi.
Bu yöntemde tedavi tamamen destekleyici nitelikte olup ve hastanın klinik durumuna göre planlanır. Akciğer tutulumunda yoğun bakım, oksijen desteği ve gerektiğinde solunum cihazı uygulanırken, böbrek tutulumunda diyaliz gerekebilir. Erken tanı ve hızlı müdahale, iyileşme sürecini olumlu yönde etkileyen en kritik faktörlerdendir.
7) Pandemiye neden olur mu?
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bir yolcu gemisinde patlak veren hantavirüs salgınının yeni bir küresel pandemi anlamına gelmediğini açıkladı. DSÖ yetkilileri, virüsün yayılma şeklinin COVID-19’dan farklı olduğunu ve riskin düşük seviyede kalacağını duyurdu.
8) Salgının ortaya çıktığı gemiye dair neler biliniyor?
Hollanda bayraklı cruise gemisi MV Hondius, Arjantin’in Ushuaia şehrinden ayrıldı. Gemi, Arjantin’den üç hafta önce yolculuğa başlayan gemi Antarktika, Falkland Adaları, Tristan, St. Helena, Ascension ve Yeşil Burun Adaları’ndan geçtikten sonra Kanarya Adaları’na gitmeyi hedefliyordu.
Gemideki ilk hasta 9 Nisan’da belirti göstermeye başladı. Dünya Sağlık Örgütü bu kişinin virüsü taşıdığı bilinen fare türünün bulunduğu alanlara yapılan ziyaretleri de içeren bir kuş gözlem gezisi kapsamında Arjantin, Şili ve Uruguay’a seyahat ettiğini söyledi.
Güney Afrikalı yetkililer, 70 yaşındaki Hollandalı ilk hastanın St. Helena’ya varışta, 69 yaşındaki eşinin ise Johannesburg’da hastaneye kaldırıldıktan sonra hayatını kaybettiğini açıkladı. Gemide bulunan Alman vatandaşı üçüncü bir kişinin de Güney Afrika’da kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdiği açıklandı.
Gemi salgın vakalarının ardından 3 gün boyunca Cabo Verde açıklarında demirledi. Bu sürenin ardından gemide hastalık belirtileri gösteren üç yolcunun da tahliye edilmesiyle gemi Kanarya Adaları’na gitmek üzere yola çıktı. Tahliye edilen 3 kişinin İngiltere, Hollanda ve Almanya uyruklu oldukları açıklandı. Gemi işletmecisi Oceanwide Expeditions, tahliye edilen yolculardan ikisinin ciddi semptomlar gösterdiğini belirtti. Şirket tahliye edilenlerden birinin, 2 Mayıs’ta gemide ölen Alman kadınla “yakından ilişkili” olduğunu söyledi.
Öte yandan Hollanda Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, ilk yolcunun ölmesinin ardından gemideki yaklaşık 40 yolcunun Güney Atlantik’teki St. Helena Adası’nda tahliye edildiği bildirdi.
İspanya Sağlık Bakanı Mónica García, gemide kalan 147 kişinin hiçbirinde semptom olmadığını söyledi.
García, gemideki herkesin Tenerife’ye vardıklarında tıbbi değerlendirmeden geçeceğini ve seyahat edebilecek durumda olanların ülkelerine geri gönderileceğini de sözlerine ekledi.
Gemideki İspanyollar ise karantina altına alınmak üzere Madrid’deki bir askeri hastaneye gönderilecek. García, tahliyenin Kanarya Adaları vatandaşlarıyla “teması önleyeceğini” ve gemi Tenerife’ye vardığında yerel halk için “hiçbir risk” oluşturmayacağını belirtti.
Öte yandan hayatını kaybeden Hollandalı kadın ile temas kuran bir KLM uçuş görevlisinin ve gemide bulunan bir İsviçre vatandaşının da hastanelerde tedavi altına alındıkları açıklandı.
9) Hangi ülkeler uyarıldı?
Gemiden daha önce St Helena Adası’nda ayrılan 29 yolcunun takibi için uluslararası düzeyde çalışma başlatıldı. İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA), ülkeye dönen bazı yolcuların kendilerini izole ettiklerini bildirdi.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), MV Hondius adlı yolcu gemisinden Saint Helena Adası’nda karaya çıkan yolcuların vatandaşı oldukları ülkelerin durum hakkında bilgilendirildiğini açıkladı.
Bilgilendirilen 12 ülke arasında Türkiye de bulunuyor. Diğer ülkeler ise Kanada, Danimarka, Almanya, Hollanda, Yeni Zelanda, Saint Kitts ve Nevis, Singapur, İsveç, İsviçre, Birleşik Krallık ve ABD olarak sıralandı.
Gemide bulunan Türk vatandaşlarına ilişkin resmi makamlardan henüz açıklama yapılmadı. Ancak YouTube içerik üreticisi Ruhi Çenet ile kuş gözlemcisi, doğa rehberi ve fotoğrafçı Emin Yoğurtçuoğlu, sosyal medya paylaşımlarıyla gemide olduklarını duyurdu.
Ruhi Çenet paylaştığı videoda, ilk ölüm vakasının ardından gemiden ayrıldığını belirtirken, olayın hemen sonrasında gemi yönetiminin yolculara “bulaşıcı ve tehlikeli bir durum bulunmadığı” yönünde bilgilendirme yaptığını aktardı.
Gemide kalmaya devam ettiğini açıklayan Emin Yoğurtçuoğlu ise paylaştığı videolarda yolcuların karantinada olmadığını ve panik yaşanmadığını söyledi. Yoğurtçuoğlu, yolcuların durumun netleşmesini beklediğini ifade etti.
10) Bu salgın neden şimdi ortaya çıktı?
Birçok halk sağlığı uzmanı, vakalardaki yükselişi iklim değişikliğinin hızlanan etkileriyle ilişkilendiriyor. Antarktika seferine çıkan kruvaziyerin kalkış noktası olan Arjantin, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Latin Amerika’da hantavirüs görülme sıklığının en yüksek olduğu ülke konumunda bulunuyor.
Uzmanlara göre artan sıcaklıklar, virüsü taşıyan kemirgenlerin daha geniş alanlarda yaşayabilmesine olanak tanıyor. Ekosistemlerdeki değişimlerle birlikte hantavirüs taşıyan fare popülasyonunun çoğalması, hastalığın yayılım riskini artırıyor. İnsanlar genellikle kemirgen dışkısı, idrarı veya tükürüğüyle temas sonucu virüse yakalanıyor.
The Guardian’a konuşan Arjantinli enfeksiyon hastalıkları uzmanı Hugo Pizzi, iklim değişikliğinin ülkeyi daha tropikal hale getirdiğini belirterek bunun dang humması ve sarı humma gibi hastalıkların yanı sıra farelerin çoğalmasını sağlayan tropikal bitkilerin yayılmasına da yol açtığını söyledi. Pizzi, hantavirüsün zamanla daha geniş alanlara yayıldığını ifade etti.
Arjantin Sağlık Bakanlığı, Salı günü yaptığı açıklamada Haziran 2025’ten bu yana ülkede 101 hantavirüs vakası tespit edildiğini duyurdu. Bu rakamın, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık iki kat fazla olduğu belirtildi.
Kaynak Ve Görsel:https://gazeteoksijen.com/dunya/hantavirus-nedir-hantavirus-belirtileri-neler-hantavirus-nasil-bulasir-hantavirus-tedavisi-nedir-mv-hondius-gemisi-274827
Düzenleme Tarihi:8.05.2026 19:18
